ከግማሽ ምዕተ ዓመት በላይ የፈጀው ናፍቆት እውን ሆኗል። ኤፕሪል 2 ፣ 2026 በፍሎሪዳ ኬኔዲ ስፔስ ሴንተር የነበረውን ጸጥታ በመስበር የናሳ የጠፈር ጉዞ ማስጀመሪያ ስርዓት ግዙፍ ሮኬት (SLS) በከፍተኛ ድምጽ እና ኃይል ወደ ሰማይ ተተኩሷል። በርካታ የቴክኒክ ፈተናዎችን፣ የአየር ንብረት መዛባቶችን እና ተስፋ አስቆራጭ መዘግየቶችን አልፎ፣ አርቴሚስ 2 ተልዕኮ በይፋ ተጀምሯል።
ከግማሽ ምዕተ ዓመት በላይ የፈጀው ናፍቆት እውን ሆኗል። ኤፕሪል 2 ፣ 2026 በፍሎሪዳ ኬኔዲ ስፔስ ሴንተር የነበረውን ጸጥታ በመስበር የናሳ የጠፈር ጉዞ ማስጀመሪያ ስርዓት ግዙፍ ሮኬት (SLS) በከፍተኛ ድምጽ እና ኃይል ወደ ሰማይ ተተኩሷል። በርካታ የቴክኒክ ፈተናዎችን፣ የአየር ንብረት መዛባቶችን እና ተስፋ አስቆራጭ መዘግየቶችን አልፎ፣ አርቴሚስ 2 ተልዕኮ በይፋ ተጀምሯል።
"ኢንተግሪቲ" (Integrity) በተሰኘችው የኦርዮን መንኮራኩር ውስጥ አራት ታሪካዊ ጠፈርተኞች ተቀምጠዋል። አዛዥ ሬድ ዋይዝማን፣ አብራሪ ቪክተር ግሎቨር እና የተልዕኮ ስፔሻሊስቶቹ ክሪስቲና ኮክ እና ካናዳዊው ጄረሚ ሀንሰን በ1972 የአፖሎ ፕሮግራም ከተጠናቀቀ ወዲህ ከምድር የቅርብ ምህዋር (Low-Earth Orbit) አልፈው ወደ ጥልቅ ጠፈር የተጓዙ የመጀመሪያዎቹ የሰው ልጆች ሆነዋል።
Artemis II Crew: Christina Koch, Victor Glover, Reid Wiseman, Jeremy Hansen
የዛሬው ስኬት እንዴት እንደመጣ፣ ጠፈርተኞቹ በቀጣዮቹ የተልዕኮ ቀናት ምን እንደሚያደርጉ እና ይህ ጉዞ የናሳን አዲስ የጨረቃ እቅድ እንዴት እንደሚደግፍ በዝርዝር እንመልከት።
የሂሊየሙን ፈተና ማለፍ
ይህ አስደናቂ ትዕይንት ለናሳ መሐንዲሶች ትልቅ የድል ማሳያ ነው። ከአንድ ወር በፊት የተልዕኮው እጣ ፈንታ አጣብቂኝ ውስጥ ገብቶ የነበረ ሲሆን በየካቲት ወር መጨረሻ ላይ በተደረገ ሙከራ፣ በሮኬቱ የላይኛው ክፍል (ICPS) ላይ የሂሊየም ጋዝ ዝውውር መስተጓጎል አጋጥሞ ነበር። ሂሊየም በሮኬቱ ውስጥ ትክክለኛውን የአየር ግፊት ለመጠበቅ ወሳኝ በመሆኑ፣ ናሳ የማርች ወር ጉዞውን ሰርዞ ግዙፉን ሮኬት ወደ መገጣጠሚያ ህንጻ (VAB) እንዲመለስ ተደረገ።
የመሐንዲሶቹ ርብርብ ግን አስገራሚ ነበር። በመጋቢት ወር ውስጥ ሌት ተቀን በመስራት የተበላሹትን የሂሊየም ቫልቮች እና ባትሪዎች ቀይረዋል። ቆጠራው ዜሮ ላይ ሲደርስ ፤ የሮኬቱ አራት ሞተሮች እና አጋዥ ገፊዎች (Boosters) 8.8 ሚሊዮን ፓውንድ የሚገመት እጅግ ግዙፍ ኃይል በማመንጨት ሲነሱ፣ ያ ሁሉ ድካም ፍሬ አፍርቷል።
የናሳ አስተዳዳሪ ጃሬድ አይዛክማን ከበረራው በኋላ በሰጡት መግለጫ የቡድኑን ጽናት አድንቀዋል። ችግሩን በችኮላ ከማለፍ ይልቅ ጊዜ ወስዶ በትክክል መፍታት መመረጡ፣ የዛሬው መወንጨፍ እጅግ ስኬታማ እንዲሆን እንዳስቻለው ገልጸዋል።
Jim Watson/AFP via Getty Images
የጉዞው እቅድ፡ የ10 ቀናት ውሎ
ምንም እንኳን መወንጨፉ የዓይን ማረፊያ ቢሆንም፣ ዋነኞቹ የምህንድስና ፈተናዎች ገና መጀመራቸው ነው። ቀጥታ ወደ ጨረቃ ከሄዱት የአፖሎ ተልዕኮዎች በተለየ፣ አርቴሚስ 2 እጅግ ጥንቃቄ የተሞላበት እና ደረጃ በደረጃ የሚከወን ጉዞ ነው። የ10 ቀናት በረራው በሚከተሉት ምዕራፎች ይከፈላል፡
- ምዕራፍ 1፡ ምህዋር መግባት እና "የዒላማ ልምምድ" (ቀን 1): ከተወነጨፉ ከ40 ደቂቃዎች በኋላ መንኮራኩሯ ወደ መጀመሪያው ምህዋር ትገባለች። በመቀጠልም ኦርዮን መንኮራኩር ከተሸካሚዋ ሮኬት ስትላቀቅ፣ አብራሪው ቪክተር ግሎቨር መንኮራኩሯን ወደ "ማኑዋል" (በእጅ ማሽከርከሪያ) ሞድ ይቀይራል። የተላቀቀችውን ሮኬት እንደ ዒላማ በመጠቀምም፣ ወደፊት ለሚደረጉ የጠፈር ጣቢያ ግንባታዎች የሚጠቅም የመጠጋት እና የመራቅ ልምምድ ያደርጋል።
- ምዕራፍ 2፡ የ42 ሰዓታት "የሙከራ ሽርሽር" (ከቀን 1 እስከ 2): ከዒላማ ልምምዱ በኋላ ጠፈርተኞቹ ከምድር 2,600 ኪሎ ሜትር ከፍታ ባለው ምህዋር ላይ ይቆያሉ። ይህ የሁለት ቀናት ቆይታ የህይወት አድን ስርዓቱን፣ የመገናኛ መሳሪያዎችን እና የጨረር መከላከያዎችን ለመፈተሽ ያገለግላል። ችግር ካጋጠመ በፍጥነት ወደ ምድር መመለስ የሚያስችል የደህንነት ጊዜ ነው።
- ምዕራፍ 3፡ ወደ ጨረቃ መተኮስ (ቀን 2): ሁሉም ነገር አስተማማኝ መሆኑ ከተረጋገጠ፣ ዋናው ሞተር በመነሳት መንኮራኩሯን ከምድር ስበት አላቆ ወደ ጨረቃ ይገፋታል።
- ምዕራፍ 4፡ የጨረቃ ጀርባ ጉዞ (ከቀን 3 እስከ 6): መንኮራኩሯ ጨረቃ ላይ አታርፍም፤ በምህዋርም አትቀመጥም። ነገር ግን የጨረቃን ስበት ተጠቅማ ልክ እንደ ወንጭፍ ዙሪያዋን ትከብባለች። በዚህ ወቅት ከጨረቃ በስተጀርባ 8,889 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በመድረስ የሰው ልጅ በታሪክ ከምድር የራቀበትን አዲስ ክብረ ወሰን ያስመዘግባሉ።
- ምዕራፍ 5፡ ወደ ምድር መመለስ (ከቀን 7 እስከ 10): የተፈጥሮ ስበት መንኮራኩሯን ወደ ምድር እንድትመለስ ያደርጋታል። ጉዞው የሚጠናቀቀው መንኮራኩሯ በሰዓት 40,000 ኪሎ ሜትር ፍጥነት ወደ ምድር አየር ክልል ስትገባ በሚፈጠረው ከፍተኛ የሙቀት ፈተና እና በፓስፊክ ውቅያኖስ ላይ በሚደረገው ደህንነቱ የተጠበቀ ማረፍ (Splashdown) ይሆናል።
Artemis II Mission Outline (NASA)
አዲሱ አቅጣጫ፡ ከምህዋር ጣቢያ ይልቅ የጨረቃ መንደር
የአርቴሚስ 2 ስኬት የቴክኖሎጂ ድል ብቻ ሳይሆን፣ ናሳ በቅርቡ ይፋ ላደረገው አዲስ እና ፈጣን የጨረቃ እቅድ ትልቅ መሰረት ነው።
በቴክኒክ መዘግየቶች እና ከቻይና የጠፈር ፕሮግራም እየመጣ ባለው ፉክክር የተነሳ፣ ናሳ እቅዱን በከፍተኛ ሁኔታ ቀይሯል። ከዚህ ለውጥ ዋነኛው ቀድሞ ታቅዶ የነበረውን የጨረቃ ምህዋር ጣቢያ (Lunar Gateway) ግንባታን ወደ ጎን በማድረግ ሙሉ ትኩረቱን በጨረቃ ላይ ቋሚ መንደር (Lunar Base) መገንባት ላይ ማድረጉ ነው።
ይህንን ለማፋጠን ሲባል የአርቴሚስ 3 ተልዕኮ ጨረቃ ላይ አያርፍም። ይልቁንም እንደ እስፔስ ኤክስ እስታርሺፕ (SpaceX Starship) ያሉ ግዙፍ አሳራፊ መንኮራኩሮች በምድር ምህዋር ውስጥ የሚሞከሩበት ተልዕኮ ይሆናል። ይህም አደጋን ለመቀነስ የሚረዳ የጥንቃቄ እርምጃ ነው። የሰው ልጅ ዳግም ጨረቃ ላይ የሚያርፍበት ታሪካዊ ክስተትም ወደ አርቴሚስ 4 (በ2028) ተሸጋግሯል። ናሳ ይህንን ለማሳካት ውስብስብ የሆኑ የሮኬት ማሻሻያዎችን በመተው፣ በአንድ አይነት የሮኬት ሞዴል በየ10 ወሩ ጉዞ ለማድረግ አቅዷል።
NASA’s Artemis program seeks to establish a long-term human presence on the lunar surface. NASA TV
አዲስ ዘመን ተጀመረ
የአርቴሚስ 2 ጠፈርተኞች በአሁኑ ሰዓት በህዋ ውስጥ እየተጓዙ ሲሆን፣ ላለፉት አስርት ዓመታት በወረቀት ላይ የነበረው እቅድ በተግባር እየተፈተነ ነው። በሚቀጥሉት 9 ቀናት ውስጥ የሚረጋገጡት ቴክኖሎጂዎች ለቀጣዩ የጨረቃ ላይ ሰፈራ ወሳኝ መሰረት ይሆናሉ።
የኦርዮን መንኮራኩር ምድርን ለቃ ስትወጣ፣ የአሜሪካን፣ የካናዳን እና የሌሎች ዓለም አቀፍ አጋሮችን የጋራ ጥረት ተሸክማ ነው። የአርቴሚስ ትውልድ በይፋ በረራውን ጀምሯል።
